Sobota, 3 grudnia 2016. Imieniny Hilarego, Franciszki, Ksawery

ORGANIZACJE SPOŁECZNO – KULTURALNE W BIEŻUNIU W LATACH 1918-1939

2016-09-16 10:03:56 (ost. akt: 2016-09-16 10:06:05)
Szolem Alejchem, właśc. Salomon Rabinowicz (ur. 2 marca 1859 w Perejasławiu, zm. 13 maja 1916 w Nowym Jorku) – pisarz żydowski, jeden z klasyków literatury jidysz.

Szolem Alejchem, właśc. Salomon Rabinowicz (ur. 2 marca 1859 w Perejasławiu, zm. 13 maja 1916 w Nowym Jorku) – pisarz żydowski, jeden z klasyków literatury jidysz.

Podziel się:

Organizacje żydowskie: Życie teatralne cz. III

Kolejny, trzeci odcinek cyklu o życiu teatralnym w międzywojennym Bieżuniu to opowieść, zawarta w Księdze Pamięci Żydów Bieżuńskich, autorstwa Jehudy Kelmana, który przybliża je współczesnemu mieszkańcowi Bieżunia w sposób bardzo szczegółowy.
„Podczas pierwszych lat niepodległości Polski nastąpiła przerwa w działalności i nie wystawiano żadnych przedstawień, ale wraz z założeniem organizacji Tarbut w 1924 roku, działalność dramatyczna została wznowiona. Na scenie pojawiły się nowe siły Eliahu Hersz Poznański, Eliahu Kadecki, Luba Szajniak, Cyrla Szajniak, Cypora Karmel, Luba Szmulewicz, Jehuda Lejb Lewinson, Szmuel Jehoszua Marwil, Bela Rokitnica, także Jakow Meir Marwil i Jehuda Kelman, Chanoch Chil, Rajzla Rokitnica, Cypora Bojm, Ela Marwil i inni. Niektórzy pośród nich byli bardzo utalentowani. Duże powodzenie odniosła Bela Rokitnica, którą uważaliśmy za primadonnę. Bardzo wyróżniała się w poważnych i tragicznych rolach w sztukach Jakuba Gordina, takich jak: Mirele Efros, Hasia sierota i innych. W interpretacji tych ról pokazała umiejętności utalentowanej, zawodowej artystki i została ulubienicą całej publiczności. Po tym, jak Bela opuściła Bieżuń i osiadła w Białymstoku, jej role przejęła i grała z sukcesem Rajzla Rokitnica – jej siostra. Wyróżniała się w roli Chawy z Dziejów Tewjego Mleczarza Szaloma Alejchema. Niewiele jednak czasu spędziła Rajzla w Bieżuniu – poszła w ślady siostry i wyjechała do Białegostoku. Role przejęła następnie Cypora Bojm i grała je z nie mniejszym talentem i solidnością. Wielkie wrażenie wywołał jej występ w sztuce Życie woła Funka, będącej obrazem z życia artystycznego. Także Ela Marwil wyróżniała się w Kol nidrej i w Chinke Pinke. Wśród mężczyzn głównym aktorem był Jehuda Lejb Lewinson. Grał on w wielu sztukach i jednoaktówkach, jak np. Klęski z powodu żydostwa i Brylancirze Tukiela i innych. Jego wspaniały tenorowy głos wykorzystaliśmy w sztukach ze śpiewem, jak Rumuńskie wesele i innych. Krótką, ale pełną talentu karierę artystyczną zrobił Jakow Meir Marwil, grając chłopca, przygotowywanego do konfirmacji w Mirełe Efros. Był to jego pierwszy i ostatni występ na scenie. W drugim przedstawieniu – Żydowski Król Lear – już nie wystąpił. Na krótko przed tym zachorował na dyfteryt i po dwóch tygodniach zmagania się ze śmiercią, oddał swoją młodą duszę Bogu, pozostawiając w bólu przyjaciół i kolegów. Jednym z głównych filarów działalności dramatycznej, która często przekraczała ramy kółka amatorskiego, był brat Jakowa Meira – młody poeta Szmuel Jehoszua Marwil. Szczególnie lubił role komiczne, np. Pesacha Peschowca w Rumuńskim weselu. Z równym sukcesem grywał role tragiczne, jak w Zgnilcu Icchaka Lejbela Pereca i inne. Po przeniesieniu się Szmuela Jehoszuy wraz z rodzicami do Radzanowa, gdzie jego ojciec pełnił funkcję religijną, z dużym talentem role komiczne grał Chanoch Chil(Benjamin). Role amantów grał w wielu przedstawieniach Eliahu Kadecki, a jego partnerką była przeważnie Cyrla Szajniak. Podczas deklamowania swoich replik Eliahu prawą ręką kręcił guzik marynarki, i to na brzuchu. Za to jego partnerka była bardzo udana. Jedną z najważniejszych kobiet artystek była Fajga Cypora Karmel. Wyróżniała się szczególnie w rolach starszych kobiet. W podobnych rolach wyróżniała się Luba Szmulewicz, kuzynka Simy. Niestety, jej kariera była bardzo krótka, zmarła w kwiecie wieku. W tamtych czasach w przedstawieniach, głównie amatorskich, korzystano z pomocy suflera. Na próbach ćwiczono dykcję, mimikę itp., jednak największe znaczenie miał ton replik przekazywanych przez suflera. Szmuel Filderbaum był specjalistą w tej sprawie. Przez pewien czas był też reżyserem. Czynności suflera przejął po nim Chaim Fiszel Konet, a reżyserami zostali Josef Domb Jehoszua Marwil. W 1933 roku, wraz z wyjazdem wielu towarzyszy na placówkę, działalność dramatyczna prawie całkowicie zamarła. (…) Na przedstawienia teatralne i na uroczystości, które odbywały się w synagodze schodziła się cała ludność żydowska. Dzieci z żydowskiej szkoły powszechnej przychodziły maszerując szeregami przez miasteczko. Rabin wygłaszał kazanie.”

Komentarze (0) pokaż wszystkie komentarze w serwisie

Dodaj komentarz Odśwież

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB